Tiếng Việt và Chữ Việt

Trong phần đầu Tiếng Việt và Chữ Việt, Nguyễn Phước Đáng chia sẻ những nghiên cứu riêng của ông về tiếng Việt. Những đặc tính ông nêu ra và giải thích rất thú vị, nhất là đối với những người còn nông cạn chữ Việt như tôi. Để cải tiến chữ viết quốc ngữ cho ngắn gọn và rõ chánh tả ông đề nghị dùng chữ z thay chữ d, d thay đ, f thay ph, j thay gi, q thay qu, g thay gh, và ng thay ngh.

Trong phần hai ông thử áp dụng những chữ mới vào bài viết của ông. Chẳn hạn như quê nhà thì viết thành qê nhà. Như ông dự đoán sự cải cách khó quen và khó chấp nhận. Dù sao đi nữa cũng cám ơn ông đã cho tôi học được những suy nghỉ độc đáo và hấp dẩn của ông về chữ Việt. Rất thích đoạn viết này của ông:

Chữ Việt “quốc ngữ” bắt nguồn từ ý đồ “để dễ bề truyền giáo và cại trị”, qua ý chí bất khuất của dân tộc, biết lợi dụng thời cơ, biết xoay sở để thành tạo được một ngôn ngữ riêng, bây giờ đủ để diễn đạt được tâm tư, tình cảm dân tộc, đủ để đi sâu vào các lảnh vực văn học nghệ thuật, khoa học kỹ thuật, tôn giáo triết học. Ta đã mượn, rồi lần hồi ta lấy luôn cất vào kho tàng văn hóa của ta, chữ nghĩa của Tàu, chữ nghĩa của Tây, chữ nghĩ của Mỹ và chắc có luôn của Nga nữa.

Tiếng Việt Tuyệt-Vời

Trưa thứ sáu trước khi trận bão tuyết kéo đến, tôi láy xe đi mua bánh mì thịt để ăn đón tuyết. Tiện chỗ tôi ghé qua thư viện thị xã Fairfax để mượn sánh về đọc. Lần đầu tiên bước vào cổng tôi thấy hàng chữ to ghi “Vietnamese.” Mừng quá tôi tiến đến ngay chỗ đó. Người Việt Nam ở vùng Hoa Thịnh Đón và tiêu bang Virginia cũng đông nên trong thư viện của thị xã cũng có sách Việt khá nhiều.

Tôi chọn ra một vài cuốn sách về ngôn ngữ Việt. Với tôi tiếng Việt vẫn là ngôn ngữ thứ nhất và là tiếng mẹ đẻ. Khi định cư nơi xứ người tôi đã không dùng đến nhiều ngoài việc nói chuyện trong nhà hoặc nghe nhạc. Bây giờ vốn liếng tiếng Việt chắc ở độ lớp bốn hay năm. Là người Nam nói sao viết vậy nên sai chính tả rất nhiều. Năm nay tôi quyết định dành thời gian học, đọc, và viết tiếng Việt trên blog.

Vừa đọc xong quyển Tiếng Việt Tuyệt-Vời của giáo sư Đỗ Quang-Vinh làm tôi rất vui và hảnh diện với tiếng Việt của mình. Ông cho tôi thấy sự sáng tạo, duyên dáng, phong phú, và hiện đại trong ngôn ngữ Việt. Giáo sư Đỗ Quang-Vinh viết:

Tiếng Việt được gọi là hiện-đại, nhờ lời viết “La-tinh”, nhờ cấu-trúc đơn-âm, lại nói sao viết vậy, viết theo một ngôn ngữ-pháp giản-dị và cú pháp tự nhiên.

Để chứng tỏ những cái hay của chữ Việt, giáo sư Đỗ Quang-Vinh đưa vào nhiều đoạn thơ rất đẹp như:

Thơ tả cảnh mẹ cho con bú
Một người nằm một người ngồi
Đút vào sướng lắm em ơi
Rút ra đánh choét, miệng cười toét toe

Không hoa có quả mới kỳ
Có hoa có quả cây gì lạ không?
Không chồng mà chửa mới ngoan
Có chồng mà chửa thế-gian sự thường!

Nhớ ai như nhớ thuốc lào
Đã chôn điếu xuống, lại đào điếu lên

Ta rằng, ta chẳng có ghen
Chồng ta, ta giữ, ta nghiến, ta nghiền ta chơi

Bạn nào có hứng thú về ngôn ngữ và chữ Việt nên đọc. Nhất là các bạn không lớn lên ở quê nhà.

100 Ideas That Changed Advertising

A general overview of the evolution of the advertising industry starting from the printed poster to graphic design to digital media. With brief essays and visual examples, the book is a good resource for advertising ideas. It is a bit surprising, however, that typography didn’t make on the list despite it is all over advertising.

Get Ready for CSS Grid Layout & Pricing Design

A Book Apart kicks off its brief series with Rachel Andrew’s Get Ready for CSS Grid Layout and Dan Mall’s Pricing Design. As with any of Ms. Andrew’s technical book, she makes complex CSS techniques looks simple. With clear explanation and CodePen examples, you’ll learn to create CSS grid layouts with this brief book. Though the techniques are not yet adopted in major browsers, they will be coming soon. So it is a good idea to get started and to stay on top of the game.

Like Ms. Andrew, Mr. Mall makes Pricing Design sounds simple. The case scenarios he provided are appealing. If his advice works, you can make $10k a week or over $100k a year. I am glad that he shares his experience and knowledge on making money, but it is unrealistic reach for me. The book makes me realize that I should get out of freelance and work for someone else like Mr. Mall. Then again, if you paid $5 for the book and it helps you to make $100k, it’s definitely worth the investment. Just be realistic about it if you can’t make that much. Mr. Mall himself is quite a savvy business man. He already plugs his second book at the end of this first book.

The Debate

A fascinating debate between Wim Crouwel and Jan Van Toorn—two graphic design legends defending their view on design. Crouwel takes the rational approach and Van Toorn takes the personal approach. Crouwel believes that the designers should not stand between the message and its audience. In contrast, Van Toorn believes that the designers should engage their audience. In The Debate: The Legendary Contest of Two Giants of Graphic Design, each designer makes compelling arguments in his design approach and they proved in their work that design is diverse. The designers need to find a method that works for them and continue to develop and refine their design.

Victor Svorinich: Listen to This

A concise yet insightful read on the making of Miles Davis’s bold and beautiful Bitches Brew. From the events leading up to the recording sessions to the process of crafting an experience for the album to the impacts it has on listeners and critics, Svorinich’s clear and balanced analysis makes Listen to This informative and engaging. Having read this book makes me wanting to revisit Bitches Brew again and again.

Theodore Rosendorf: The Typographic Desk Reference

Ellen Lupton’s foreword, which explains the purpose of a foreword, is just priceless. As the title suggests, TDR is a concise but comprehensive typographic reference. It even covers all the Vietnamese characters. The book is set in Carol Twombly’s Adobe Caslon with discretionary ligatures and custom glyphs by the author himself. It’s worthy of any designer’s desk.

Tony Seddon: The Evolution of Type

When I flipped through this book at Barnes & Noble, it looks and feels familiar. It turns out that Tony Seddon has designed the excellent The Anatomy of Type by Stephen Coles. Like Coles’s book, The Evolution of Type is beautiful in illustration and insightful in providing the history of 100 timeless typefaces. The chronological order of the release date of the typefaces gives readers a sense of how typography has evolved in the last 500 years and continued to do so in the future. If you love The Anatomy, you will appreciate The Evolution. They are a perfect complement.

The Adobe Original Silver Anniversary Story

For some reasons I had this book on the shelf since June when I got it for free at the Typographics conference in New York. I took it with me last week to read on my vacation and it turns out be a page-turner. Tamye Riggs has done an excellent job of giving us some insights on the Adobe Type team. I am a huge fan of Robert Slimbach’s and Carol Twombly’s typefaces and this book provides some intriguing details about their works and processes. If you attend a type conference and spot this gem, which sets in beautiful Adobe Garamond, pick it up. Thanks to Adobe for this wonderful gift.

Revival of the Fittest: Digital Versions of Classic Typefaces

Insightful essays, meticulous explanations, and striking designs make this book an important and compelling read. The attention to the letterforms throughout the book not only explains why the classic typefaces continue to play a vital role in the digital age, but also help you learn the details of type. It is definitely worthy on any designer’s bookshelf.